.png)
Positieve psychologie en geluk: 5 manieren om meer welzijn in je dagelijks leven te brengen
Geluk is een bijzonder begrip. We gebruiken het voortdurend, maar bedoelen er niet altijd hetzelfde mee. Voor de ene persoon gaat geluk over plezier en genieten, voor de andere over innerlijke rust, verbondenheid, betekenis of tevreden kunnen zijn met het leven dat er vandaag is. Bovendien kan iemand zich op bepaalde momenten gelukkig voelen en tegelijkertijd verdriet, onzekerheid of stress ervaren. Een goed leven bestaat nu eenmaal niet uitsluitend uit aangename emoties.
Dat maakt geluk ook zo interessant binnen de positieve psychologie. Deze stroming binnen de psychologie onderzoekt niet alleen psychische problemen en klachten, maar richt zich ook op vragen rond welzijn, sterke kanten, positieve emoties, relaties, zingeving en de omstandigheden waarin mensen tot bloei kunnen komen.
Het uitgangspunt is daarbij niet dat we onszelf voortdurend positief moeten voelen of negatieve gedachten moeten vervangen door vrolijke gedachten. Positieve psychologie gaat veel breder. Ze onderzoekt welke factoren kunnen bijdragen aan een betekenisvol en bevredigend leven, zonder te ontkennen dat tegenslag, verdriet en onzekerheid daar eveneens deel van uitmaken.
In deze blog bekijken we vijf thema's die daarin regelmatig terugkomen: dankbaarheid, flow, sociale verbinding, zelfcompassie en zingeving. Niet als formule waarmee je gegarandeerd gelukkig wordt, maar als invalshoeken waarmee je bewuster kunt kijken naar wat jouw welzijn ondersteunt.
Wat bedoelen we eigenlijk met geluk?
Wanneer mensen zeggen dat ze gelukkig willen zijn, bedoelen ze vaak dat ze zich beter willen voelen. Toch is welzijn breder dan voortdurend positieve emoties ervaren. Tevredenheid met je leven, betekenis ervaren, verbondenheid voelen, ruimte hebben voor persoonlijke ontwikkeling en kunnen omgaan met moeilijke periodes kunnen daar allemaal deel van uitmaken.
Dat is ook de reden waarom ik voorzichtig zou zijn met het idee dat geluk volledig maakbaar is. In de oorspronkelijke versie van deze blog werd geluk verdeeld in 50 procent genetische aanleg, 10 procent levensomstandigheden en 40 procent bewuste activiteiten. Zulke percentages zijn aantrekkelijk omdat ze een ingewikkeld onderwerp eenvoudig maken, maar de werkelijkheid laat zich niet zo netjes in drie vaste percentages verdelen.
Onze levenstevredenheid en ons emotionele welzijn worden beïnvloed door een samenspel van persoonlijke kenmerken, gezondheid, relaties, financiële en maatschappelijke omstandigheden, gebeurtenissen, gedrag en de manier waarop we met ervaringen omgaan. Niet alles daarvan ligt binnen onze controle.
Dat betekent echter niet dat we machteloos zijn. Er bestaat een groot verschil tussen zeggen dat je je geluk volledig kunt creëren en erkennen dat je invloed kunt uitoefenen op bepaalde omstandigheden, gewoontes en keuzes die je welzijn ondersteunen. Precies dat tweede uitgangspunt vind ik waardevol binnen coaching.
1. Dankbaarheid: aandacht voor wat er óók is
Dankbaarheid klinkt eenvoudig, maar raakt aan iets fundamenteels: waar gaat je aandacht gedurende de dag naartoe? Wanneer je onder druk staat, veel piekert of door een moeilijke periode gaat, kunnen problemen steeds meer van je mentale ruimte innemen. Alles wat goed loopt, wordt dan gemakkelijker achtergrondinformatie.
Dankbaarheid vraagt niet dat je problemen negeert. Het betekent evenmin dat je jezelf moet vertellen dat je gelukkig hoort te zijn omdat anderen het slechter hebben. Die vorm van geforceerde positiviteit kan juist afstand creëren tot wat je werkelijk voelt.
Je kunt verdrietig zijn en tegelijk dankbaar voor iemand die naast je staat. Je kunt stress ervaren en toch genieten van een wandeling. Je kunt ontevreden zijn over een deel van je leven en tegelijkertijd waarderen wat er op andere vlakken wél aanwezig is. Die ervaringen hoeven elkaar niet uit te sluiten.
Een dankbaarheidsoefening kan daarom heel eenvoudig blijven. Neem aan het einde van de dag even tijd om stil te staan bij twee of drie concrete dingen die je hebt gewaardeerd. Dat hoeft niets spectaculairs te zijn. Een aangenaam gesprek, lekker eten, een moment van stilte, iemand die aan je dacht of iets wat je zelf goed hebt aangepakt, is voldoende.
Het doel is niet om je brein te programmeren om positiever te denken, zoals in de oorspronkelijke versie werd gesuggereerd. Je oefent vooral om je aandacht niet uitsluitend te laten bepalen door wat moeilijk loopt of ontbreekt.
2. Flow: volledig opgaan in wat je doet
Ken je het gevoel dat je zo geconcentreerd bezig bent dat je nauwelijks merkt hoeveel tijd er voorbijgaat? Je bent aan het sporten, schrijven, schilderen, koken, muziek maken, tuinieren of werken aan iets wat je boeit en plots blijkt er een uur verstreken te zijn. Dat soort intense betrokkenheid wordt binnen de psychologie vaak omschreven als flow.
Flow wordt doorgaans geassocieerd met activiteiten waarbij je vaardigheden worden aangesproken en er voldoende uitdaging is om je aandacht vast te houden. Wanneer iets veel te eenvoudig is, kan verveling ontstaan. Wanneer het ver boven je huidige mogelijkheden ligt, kan frustratie of spanning de overhand krijgen. Ertussen bevindt zich een gebied waarin aandacht en uitdaging elkaar mooi kunnen ontmoeten.
Daarom vind ik flow interessanter dan simpelweg “meer plezier maken”. Flow vertelt iets over waar je vanzelf betrokken bij raakt. Voor de ene persoon ontstaat dat tijdens sport, voor iemand anders tijdens een creatief project, een diep gesprek, koken, werken met de handen of het oplossen van een complex probleem.
Je kunt jezelf daarom afvragen wanneer je voor het laatst zo in iets opging dat je minder bezig was met de tijd, je telefoon of wat anderen van je vonden. Het antwoord kan waardevolle informatie bevatten over activiteiten die je energie, betrokkenheid of voldoening geven.
3. Sociale verbinding: welzijn ontstaat niet alleen in jezelf
Veel persoonlijke ontwikkeling draait rond het individu: je gedachten, je gewoontes, je doelen en je mindset. Toch leven we niet los van andere mensen. Relaties, vriendschap, familie, liefde, collegialiteit en het gevoel ergens bij te horen kunnen een belangrijke rol spelen in hoe we ons leven ervaren.
Daarbij lijkt kwaliteit vaak belangrijker dan simpelweg zoveel mogelijk contacten verzamelen. Je kunt omringd zijn door mensen en je toch eenzaam voelen. Omgekeerd kunnen enkele relaties waarin je jezelf veilig, gezien en geaccepteerd voelt bijzonder waardevol zijn.
Sociale verbinding vraagt ook onderhoud. In een druk leven schuiven juist de dingen die geen dringende deadline hebben gemakkelijk naar achteren. Een vriend bellen, samen eten, tijd maken voor je kinderen, iemand bezoeken of een echt gesprek voeren lijkt minder dringend dan werk, administratie en andere verplichtingen. Toch zijn het vaak precies die momenten die achteraf betekenis geven aan een week.
Je hoeft verbinding daarom niet te benaderen als nog een taak op je lijst. Je kunt wel bewust kijken naar de mensen bij wie je jezelf kunt zijn, de relaties die je energie geven en de contacten waaraan je zelf meer aandacht wilt geven.
4. Zelfcompassie: anders leren omgaan met jezelf
Veel mensen spreken opvallend harder tegen zichzelf dan tegen anderen. Een vriend die een fout maakt, krijgt begrip: “Je deed wat je kon.” Wanneer we zelf dezelfde fout maken, klinkt de innerlijke stem ineens heel anders: “Hoe kun je nu zo stom zijn?” Zelfcompassie betekent niet dat je alles wat je doet goedpraat of geen verantwoordelijkheid meer neemt. Je kunt erkennen dat je een verkeerde keuze hebt gemaakt, iemand gekwetst hebt of iets beter had kunnen aanpakken zonder jezelf als persoon af te breken.
Juist dat onderscheid is belangrijk. “Ik heb iets gedaan waar ik niet tevreden over ben” geeft ruimte om te leren. “Ik ben waardeloos” maakt van één gebeurtenis een oordeel over je volledige identiteit.
Een vraag die ik in coaching waardevol vind, is hoe je zou reageren wanneer iemand om wie je geeft met exact hetzelfde verhaal bij je kwam. Welke woorden zou je gebruiken? Welke nuance zou je aanbrengen? En waarom verdwijnt die mildheid zo gemakkelijk zodra je tegen jezelf spreekt? Zelfcompassie is dus niet hetzelfde als jezelf vertellen dat alles goed komt. Het betekent dat je ook op moeilijke momenten probeert aan je eigen kant te blijven staan.
5. Zingeving: wat maakt je leven de moeite waard?
Zingeving klinkt groot. Het roept beelden op van een levensmissie, een roeping of één groot doel dat je zou moeten ontdekken. Voor veel mensen werkt het helemaal niet zo.
Betekenis kan juist in heel gewone dingen zitten. Er zijn voor je kinderen, iets creëren, goed zijn in je vak, iemand begeleiden, voor een dier zorgen, kennis doorgeven, bijdragen aan je omgeving of tijd maken voor mensen van wie je houdt. Wat betekenisvol voelt, verschilt sterk van persoon tot persoon en kan doorheen het leven veranderen.
Daarom vind ik de vraag “Wat is mijn levensdoel?” niet altijd de beste plek om te beginnen. Ze kan zo groot worden dat je er juist door vastloopt. Een concretere vraag is: “Welke momenten in mijn leven voelen voor mij werkelijk de moeite waard?”
Kijk vervolgens wat daarin terugkomt. Verbinding? Vrijheid? Creativiteit? Groei? Zorg? Avontuur? Kennis? Rust? Bijdragen aan iets wat groter is dan jezelf?
Daarmee kom je vanzelf bij waarden terecht. Waarden zijn geen doelen die je kunt afvinken. Wanneer vrijheid belangrijk voor je is, ben je daar nooit definitief mee “klaar”. Je kunt wel steeds opnieuw keuzes maken die meer of minder aansluiten bij die waarde.
Zingeving hoeft dus niet gevonden te worden alsof ze ergens verborgen ligt. Ze kan ook ontstaan uit de manier waarop je besluit je tijd, aandacht en energie te besteden.
Bewegen als ondersteuning van je welzijn
Naast deze vijf thema's zijn er dagelijkse gewoontes die ons welzijn kunnen ondersteunen. Beweging is daar een belangrijk voorbeeld van. Regelmatige beweging hangt samen met verschillende lichamelijke en mentale gezondheidsvoordelen. En los van onderzoek herkennen veel mensen ook het praktische effect van even uit hun omgeving komen, wandelen, sporten of hun lichaam gebruiken na uren zitten en nadenken.
Voor mij persoonlijk merk ik bijvoorbeeld dat een periode zonder sport invloed kan hebben op mijn energie en de ruimte die negatieve gedachten krijgen. Na beweging ervaar ik vaak meer helderheid. Dat is een persoonlijke ervaring en hoeft niet voor iedereen hetzelfde te werken, maar ze laat wel zien waarom bewegen voor mij een waardevol onderdeel van zelfzorg is.
Je hoeft daar geen ambitieus sportschema van te maken. Een wandeling kan al een manier zijn om letterlijk van omgeving te veranderen, je aandacht te verplaatsen en ruimte te maken na een drukke dag.
Mindfulness: aanwezig zijn bij wat er gebeurt
Ook mindfulness past goed binnen een bredere kijk op welzijn. Mindfulness betekent niet dat je hoofd leeg moet worden of dat je voortdurend in het huidige moment moet blijven. Onze gedachten gaan nu eenmaal naar gisteren en morgen. Dat vermogen hebben we nodig om te leren, plannen en herinneren.
De oefening zit eerder in het herkennen wanneer je aandacht volledig wordt meegenomen door gedachten en bewust opnieuw contact maken met wat er op dat moment gebeurt. Je voelt je ademhaling, merkt lichamelijke spanning op, hoort geluiden om je heen of observeert een gedachte zonder er onmiddellijk een hele reeks conclusies aan vast te hangen.
Voor iemand die veel piekert kan dat onderscheid belangrijk worden. De gedachte “dit gaat foutlopen” voelt anders wanneer je haar automatisch als voorspelling behandelt dan wanneer je kunt herkennen: “Ik merk dat mijn hoofd nu probeert te voorspellen wat er gaat gebeuren.” De situatie is daarmee niet opgelost, maar er ontstaat wel ruimte tussen een gedachte hebben en volledig door die gedachte worden meegenomen.
Vriendelijkheid hoeft niet ingewikkeld te zijn
Ook iets betekenen voor anderen kan bijdragen aan een gevoel van verbinding en betekenis. Dat hoeft niet te betekenen dat je jezelf voortdurend moet wegcijferen of verantwoordelijk bent voor het geluk van iedereen om je heen.
Een vriendelijk gebaar kan klein zijn. Oprechte aandacht geven, iemand bedanken, hulp aanbieden wanneer dat haalbaar is of een compliment uitspreken dat je anders alleen gedacht zou hebben. De waarde daarvan zit niet alleen in wat de ander ontvangt. Het herinnert je er ook aan dat je deel uitmaakt van een groter sociaal geheel.
Voor mensen die sterk geneigd zijn te pleasen, is hier wel een belangrijke nuance nodig. Vriendelijkheid zonder grenzen kan zelfverwaarlozing worden. Geven draagt vooral bij aan welzijn wanneer er ook ruimte blijft om je eigen behoeften en grenzen serieus te nemen.
Eén ding tegelijk: ruimte terugbrengen in je aandacht
We zijn eraan gewend geraakt om verschillende informatiestromen tegelijk open te houden. Een bericht verschijnt terwijl je een e-mail schrijft, ondertussen staat er een tabblad open met iets wat je nog moet bestellen en tussendoor kijk je even naar een melding op je telefoon. Het voelt efficiënt omdat er veel tegelijk gebeurt, maar onze aandacht moet voortdurend schakelen. Daardoor kan een dag bijzonder druk aanvoelen, zelfs wanneer je fysiek nauwelijks van je stoel bent gekomen.
Bewust één ding tegelijk doen kan daarom een eenvoudige manier zijn om meer rust in je aandacht te brengen. Dat kan betekenen dat je tijdens een gesprek je telefoon laat liggen, meldingen tijdelijk uitschakelt terwijl je werkt of tijdens een wandeling niet voortdurend naar nieuwe informatie luistert.
Niet iedere taak vraagt diepe concentratie en multitasken is niet onder alle omstandigheden problematisch. De kern is dat je opnieuw bewust kiest waar je aandacht naartoe gaat, in plaats van iedere prikkel automatisch toegang te geven.
Veerkracht betekent niet dat je overal iets positiefs van moet maken
Persoonlijke ontwikkeling bevat vaak het advies om in iedere tegenslag een les of groeikans te zoeken. Niet iedere verandering voelt als een kans en niet iedere moeilijke ervaring hoeft onmiddellijk een wijze levensles op te leveren. Verlies kan gewoon pijn doen. Een ontslag kan onzekerheid veroorzaken. Een relatiebreuk kan tegelijk de juiste beslissing zijn en verdriet oproepen.
Veerkracht betekent voor mij daarom niet dat je alles positief moet bekijken. Het gaat veel meer over kunnen omgaan met wat verandert, jezelf opnieuw oriënteren en gaandeweg ontdekken welke mogelijkheden er nog bestaan. Daarbij kan flexibiliteit bijzonder waardevol zijn. Wanneer één route wegvalt, hoeft dat niet automatisch te betekenen dat je doel verdwenen is. Je kunt onderzoeken wat nog mogelijk is, wat je nodig hebt en welke volgende stap binnen je invloed ligt.
Geluk creëren of ruimte maken voor welzijn?
De titel van deze blog spreekt over geluk creëren. Na alles wat we hierboven hebben besproken, zou ik dat begrip bewust iets breder maken.
Je hebt niet de volledige controle over hoe gelukkig je je voelt. Je kunt verlies niet wegmediteren, financiële zorgen niet oplossen met een dankbaarheidsdagboek en moeilijke emoties niet uitschakelen door positief te denken. Een menselijk leven laat zich niet volledig sturen.
Wat je wél kunt doen, is omstandigheden en gewoontes ondersteunen die bijdragen aan welzijn. Je kunt investeren in relaties die belangrijk voor je zijn, activiteiten zoeken waarin je betrokkenheid ervaart, vriendelijker leren omgaan met jezelf, aandacht geven aan wat waardevol is en keuzes maken die aansluiten bij je waarden.
Dat is minder spectaculair dan de belofte dat je je eigen geluk volledig kunt creëren. Tegelijkertijd vind ik het een veel hoopvollere boodschap, omdat je niet verantwoordelijk wordt gemaakt voor iedere moeilijke emotie die verschijnt. Je hoeft niet voortdurend gelukkig te zijn om een goed leven te leiden.
Een eenvoudige oefening: wat voedt jouw welzijn?
Neem een blad papier en kijk eens naar de afgelopen week. Niet naar hoe productief je bent geweest of hoeveel taken je hebt afgewerkt, maar naar de momenten waarop je je rustig, verbonden, betrokken of tevreden voelde.
Wat was je toen aan het doen? Was je alleen of met iemand? Was je aan het bewegen, creëren, praten, werken, rusten of iets leren? Welke elementen kwamen terug?
Kijk daarna naar de andere kant. Welke momenten kostten opvallend veel energie? Waar ging je aandacht naartoe? Welke situaties brachten onrust, zelfkritiek of overprikkeling mee?
Je hoeft daar niet onmiddellijk grote conclusies uit te trekken. Zoek één klein verschil dat je de komende week bewust wilt maken. Dat kan meer tijd buiten zijn, iemand bellen, opnieuw beginnen met een creatieve activiteit, je telefoon tijdens het eten wegleggen of jezelf na een fout anders aanspreken.
Persoonlijke groei ontstaat vaak niet uit één spectaculaire beslissing, maar uit kleine keuzes die steeds beter aansluiten bij wat voor jou belangrijk is.
Positieve psychologie binnen Klarvida
Binnen coaching bij Klarvida in Waregem gebruik ik inzichten uit positieve psychologie naast onder andere NLP en mindfulness. Dat betekent niet dat we negatieve emoties proberen te vervangen door positieve emoties of dat je tijdens coaching moet leren om overal het goede in te zien.
We kijken juist naar het volledige verhaal. Wat geeft je energie en wat put je uit? Welke gedachten keren terug? Welke waarden zijn belangrijk voor je? Waar ga je telkens over je eigen grenzen? Welke relaties geven verbinding en waar raak je jezelf kwijt? En welke kleine veranderingen kunnen ervoor zorgen dat je leven beter aansluit bij wat je werkelijk nodig hebt?
De positieve psychologie kan daarbij interessante inzichten en oefeningen bieden rond onder andere sterke kanten, verbinding, zelfcompassie, dankbaarheid, betekenis en betrokkenheid. Welke daarvan bruikbaar zijn, hangt af van jouw situatie. De methode staat bij Klarvida nooit boven de persoon.
Wil je meer rust, richting of voldoening ervaren?
Je hoeft niet ongelukkig te zijn om begeleiding te zoeken. Ook wanneer je aan de buitenkant goed functioneert, kun je voelen dat je veel in je hoofd zit, jezelf voortdurend onder druk zet of onvoldoende ruimte maakt voor wat voor jou werkelijk belangrijk is.
Tijdens coaching kunnen we samen onderzoeken waar je vandaag staat, welke patronen daarin een rol spelen en wat je wilt veranderen. Niet met het doel om voortdurend gelukkig te worden, maar om meer helderheid te krijgen over hoe je wilt leven en welke keuzes daarbij passen.
Wanneer je vooral op zoek bent naar richting en beter wilt begrijpen wat voor jou belangrijk is, kun je verder lezen over persoonlijke groei coaching in Waregem. Wanneer zelfkritiek en twijfel veel ruimte innemen, sluit zelfvertrouwen coaching beter aan. En wanneer je hoofd moeilijk tot stilstand komt, vind je meer informatie bij hulp bij piekeren en rust in je hoofd.
Gratis en vrijblijvend kennismaken
Wil je eerst even voelen of mijn manier van begeleiden bij je past? Dan kun je gratis en vrijblijvend kennismaken met Klarvida. Je vertelt kort wat er speelt, ik luister naar wat je bezighoudt en we bekijken samen of coaching voor jouw vraag een passende volgende stap kan zijn.
Je bent daarna nergens toe verplicht. Wanneer je beslist om verder te gaan, kan de begeleiding plaatsvinden in Waregem, online of tijdens wandelcoaching.
Lees ook:
Opmerkingen