.png)
Stoppen met pleasen: wat The Courage to Be Disliked ons leert over grenzen, vrijheid en jezelf zijn
Bijgewerkt op: 6 dagen geleden
We willen bijna allemaal graag gezien worden. We willen erbij horen, gewaardeerd worden en voelen dat we belangrijk zijn voor de mensen rondom ons. Daar is niets verkeerd mee. Verbinding en sociale aanvaarding zijn fundamentele menselijke behoeften. Het wordt pas moeilijk wanneer de mening van anderen zo belangrijk wordt dat je steeds minder voelt wat je zelf nodig hebt. Je zegt ja terwijl je eigenlijk nee bedoelt, denkt lang na over hoe iemand op een bericht zal reageren, verzacht je mening om spanning te vermijden en voelt je verantwoordelijk wanneer iemand teleurgesteld of boos is. Wanneer iemand afstandelijk reageert, begint je hoofd onmiddellijk te zoeken naar wat jij verkeerd zou kunnen hebben gedaan. Van buitenaf kan dat eruitzien als vriendelijkheid, betrokkenheid en flexibiliteit, terwijl er vanbinnen iets heel anders speelt: de behoefte om afwijzing, conflict of teleurstelling te voorkomen. Dat is waar vriendelijk zijn geleidelijk kan overgaan in pleasen.
The Courage to Be Disliked van Ichiro Kishimi en Fumitake Koga biedt een interessante manier om daarover na te denken. Het boek is geschreven als een dialoog tussen een filosoof en een jonge man en is sterk geïnspireerd door de ideeën van psychiater Alfred Adler. Een van de centrale vragen die door het hele boek loopt, is even eenvoudig als confronterend: hoeveel van je leven wordt bepaald door wat andere mensen van je denken? Het boek bevat krachtige ideeën, al hoeven we die niet allemaal als wetenschappelijke feiten te beschouwen. Adler ontwikkelde zijn theorieën in een andere periode en The Courage to Be Disliked is vooral een filosofisch en psychologisch zelfhulpboek, geen moderne wetenschappelijke handleiding voor mentale gezondheid. Toch biedt het een aantal bijzonder bruikbare kaders om na te denken over pleasen, grenzen, verantwoordelijkheid, eigenwaarde en vrijheid. Want stoppen met pleasen betekent uiteindelijk niet dat de mening van anderen je niets meer mag doen. Het betekent dat hun reactie niet langer als enige kompas bepaalt hoe jij leeft.
Waarom pleasen zoveel verder gaat dan vriendelijk zijn
Er bestaat een belangrijk verschil tussen rekening houden met iemand en jezelf voortdurend aanpassen om de relatie veilig te houden. Wanneer je iets voor iemand doet omdat je dat oprecht wilt, kan dat een prachtige vorm van verbondenheid zijn. Wanneer je hetzelfde doet omdat je bang bent dat de ander anders boos, teleurgesteld of afstandelijk wordt, krijgt het gedrag een andere functie. Dat maakt pleasen zo moeilijk om te herkennen. Het gedrag zelf ziet er immers vaak positief uit. Je bent behulpzaam, begripvol, beschikbaar, attent en degene op wie iedereen kan rekenen. Daardoor kun je jarenlang complimenten krijgen voor precies het patroon dat je ondertussen uitput.
De interessantere vraag is daarom niet alleen waarom je zoveel voor anderen doet, maar ook wat er zou gebeuren wanneer je het eens níét zou doen. Ben je bang voor afwijzing? Voor schuldgevoel? Voor conflict? Voor de gedachte dat iemand je egoïstisch zal vinden? Of voor het gevoel dat iemand je minder graag zal zien wanneer je niet langer voortdurend beschikbaar bent? Op dat punt wordt pleasen veel meer dan een karaktereigenschap. Het wordt een strategie waarmee je probeert een bepaalde emotionele uitkomst te voorkomen. En juist daar kunnen de ideeën van Adler interessant worden.
Je verleden kan iets verklaren zonder je toekomst volledig te bepalen
Adler legde sterk de nadruk op doelgerichtheid. In The Courage to Be Disliked wordt daarom niet alleen gevraagd waar bepaald gedrag vandaan komt, maar ook welke functie het vandaag heeft. Dat kan een waardevolle verschuiving zijn, zolang we er geen absolute theorie van maken. Je verleden doet er namelijk wel degelijk toe. Ervaringen uit je jeugd, relaties, sociale omgeving en ingrijpende gebeurtenissen kunnen invloed hebben op hoe je jezelf en andere mensen leert begrijpen. Bij trauma kan die invloed bijzonder diepgaand zijn. Het zou daarom te eenvoudig zijn om te zeggen dat mensen hun huidige gedrag gewoon gebruiken omdat ze daarmee een bepaald doel willen bereiken.
Tegelijk kan uitsluitend naar het verleden kijken eveneens beperkend worden wanneer het verhaal eindigt bij: “Ik ben nu eenmaal zo omdat dit vroeger gebeurd is.” Beide perspectieven kunnen naast elkaar bestaan. Je kunt begrijpen waarom een patroon ooit is ontstaan en tegelijkertijd onderzoeken wat dat patroon vandaag nog voor je doet. Iemand kan bijvoorbeeld geleerd hebben dat conflict onveilig voelt, waardoor aanpassen en pleasen een manier werden om spanning te verminderen. Dat betekent niet dat die persoon bewust beslist om iedereen tevreden te houden; het patroon kan grotendeels automatisch verlopen. Maar zodra je het begint te herkennen, ontstaat er ruimte om te onderzoeken of die strategie vandaag nog noodzakelijk en behulpzaam is. Je verleden kan veel verklaren zonder dat iedere toekomstige keuze daardoor al vastligt.
Wat is van mij en wat is van jou?
Een van de bekendste ideeën uit The Courage to Be Disliked is wat het boek de scheiding van taken noemt. Het uitgangspunt is dat veel spanning ontstaat doordat we verantwoordelijkheid proberen te dragen voor zaken die uiteindelijk bij iemand anders liggen. Wanneer jij bijvoorbeeld een grens aangeeft, ligt jouw verantwoordelijkheid onder andere bij de manier waarop je die grens communiceert. Je kunt proberen helder, respectvol en eerlijk te zijn, luisteren naar de ander en rekening houden met de mogelijke gevolgen van je keuze. Wat je niet volledig kunt bepalen, is hoe de ander zich daarbij zal voelen.
Dat onderscheid is essentieel wanneer je veel pleast. Wanneer een grens voor jou alleen goed voelt als de ander haar eveneens prettig vindt, ben je uiteindelijk nog steeds afhankelijk van diens goedkeuring. Een grens kan respectvol zijn en toch teleurstelling oproepen. Een keuze kan zorgvuldig zijn en toch niet door iedereen begrepen worden. Dat betekent natuurlijk niet dat de reacties van andere mensen er nooit toe doen. Wanneer verschillende mensen aangeven dat jouw gedrag hen kwetst, kan dat waardevolle informatie zijn. “Dat is jouw taak” mag nooit een excuus worden om feedback te negeren of verantwoordelijkheid voor je eigen gedrag af te schuiven. De veel gezondere vraag wordt: waarvoor ben ik verantwoordelijk en welk deel kan ik niet voor de ander controleren?
Grenzen stellen zonder iemand anders te worden
Mensen die jarenlang hebben gepleased, kunnen bij het ontdekken van grenzen gemakkelijk naar het andere uiterste bewegen. Na jarenlang ja zeggen kan een krachtig nee bijna bevrijdend voelen. Toch hoeven grenzen geen tegenaanval te worden. Een grens beschrijft in essentie wat jij wel en niet kunt of wilt doen. Je kunt bijvoorbeeld zeggen: “Ik help je graag, maar vanavond lukt het mij niet.” Of: “Ik wil dit gesprek voeren, maar niet wanneer we tegen elkaar roepen. Ik praat er graag verder over wanneer we rustiger zijn.” Dat is iets anders dan proberen het gedrag van de ander volledig te controleren.
Daarbij kan schuldgevoel ontstaan. Voor iemand die gewend is zichzelf aan te passen, kan een gezonde grens in het begin verrassend ongezond voelen. Je zegt één keer nee en vervolgens denk je urenlang na: Was ik te hard? Had ik toch moeten helpen? Wat zal die persoon nu van mij denken? Het is verleidelijk om dat schuldgevoel te gebruiken als bewijs dat de grens verkeerd was, terwijl gevoelens geen automatische morele uitspraken zijn. Schuldgevoel kan betekenen dat je werkelijk iets hebt gedaan wat niet bij je waarden past, maar het kan ook ontstaan doordat je iets doet wat nieuw is en botst met een oud patroon waarin je gewend was verantwoordelijkheid te dragen voor het comfort van anderen. Een waardevolle vraag wordt dan: “Heb ik iemand werkelijk onnodig slecht behandeld, of voelt dit vooral ongemakkelijk omdat ik voor één keer niet heb gedaan wat ik normaal doe?”
Wat als iemand je daadwerkelijk minder leuk gaat vinden?
Dit is waarschijnlijk een van de moeilijkste onderdelen van stoppen met pleasen. Het is gemakkelijk om te zeggen dat je gewoon jezelf moet zijn en dat de mening van anderen niet belangrijk is, maar mensen zijn sociale wezens en afwijzing kan werkelijk pijn doen. Bovendien is het mogelijk dat iemand je minder prettig vindt wanneer je verandert. Wanneer je jarenlang altijd beschikbaar was en plots grenzen begint te stellen, verandert er iets in de bestaande relatie. De ander moet zich daar mogelijk aan aanpassen en niet iedereen zal daar onmiddellijk enthousiast op reageren.
Dat betekent overigens niet automatisch dat die relatie ongezond is. Mensen mogen teleurgesteld zijn. Ze mogen tijd nodig hebben om aan een nieuwe dynamiek te wennen. Jij mag bovendien ontdekken dat je eerste pogingen tot grenzen stellen nog wat onhandig zijn. Vrijheid betekent daarom niet dat je immuun wordt voor afwijzing. Vrijheid betekent eerder dat je bereid wordt een zekere mate van afkeuring te verdragen wanneer voortdurend aanpassen de prijs zou zijn om die afkeuring te voorkomen. Dat is veel moeilijker dan zeggen dat de mening van anderen je niets kan schelen, maar het is ook veel realistischer.
Gelijkwaardigheid in plaats van jezelf voortdurend vergelijken
Een ander belangrijk thema bij Adler is de manier waarop we onszelf tegenover andere mensen plaatsen. Ben ik succesvoller? Slimmer? Aantrekkelijker? Verder in mijn leven? Heb ik genoeg bereikt? Doe ik voldoende? Wanneer eigenwaarde sterk afhankelijk raakt van zulke vergelijkingen, ontstaat een probleem dat nauwelijks op te lossen valt. Er zal bijna altijd iemand bestaan die op een bepaald vlak meer heeft, meer weet of verder lijkt te staan.
Adler legde daarom veel nadruk op gemeenschap en bijdrage. In plaats van voortdurend te vragen “waar sta ik tegenover jou?”, kun je onderzoeken: “hoe wil ik mij tot jou verhouden en wat wil ik bijdragen?” Ook dat idee verdient nuance, want je eigenwaarde hoeft niet uitsluitend te ontstaan uit wat je voor anderen betekent. Wanneer bijdrage opnieuw een voorwaarde wordt om jezelf waardevol te mogen vinden, kan pleasen gewoon in een ander jasje terugkomen. Je hoeft niet nuttig te zijn om bestaansrecht te verdienen. Bijdragen kan betekenis geven en verbinding kan betekenis geven, maar rusten, ontvangen en eenvoudig aanwezig zijn horen eveneens bij een menselijk leven.
De moed om gewoon te zijn
Een van de mooiste ideeën uit The Courage to Be Disliked vind ik daarom de moed om gewoon te zijn. Je hoeft niet voortdurend bijzonder te zijn om betekenis te hebben. Dat klinkt eenvoudig, maar raakt aan iets fundamenteels. Veel mensen leren zichzelf onbewust waarderen via prestaties. Wanneer ik goed presteer, ben ik goed bezig. Wanneer mensen mij nodig hebben, ben ik belangrijk. Wanneer anderen mij bewonderen, doe ik ertoe. Daardoor kan zelfs persoonlijke ontwikkeling een wedstrijd worden waarin je productiever, rustiger, zelfverzekerder, succesvoller of emotioneel sterker moet worden voordat je eindelijk tevreden met jezelf mag zijn.
De moed om gewoon te zijn stelt een andere mogelijkheid voor. Je kunt ambitie hebben zonder dat je prestaties je volledige waarde bepalen. Je kunt groeien zonder jezelf vandaag af te wijzen. Je kunt talenten ontwikkelen zonder voortdurend te moeten bewijzen dat je bijzonder bent. Dat is geen gebrek aan ambitie. Het betekent dat je ambitie probeert los te maken van je bestaansrecht. Je mag iets willen bereiken omdat het betekenis voor je heeft, niet omdat het resultaat eindelijk moet bewijzen dat jij voldoende bent.
Pleasen en zelfvertrouwen
Pleasen en onzekerheid kunnen sterk met elkaar verweven raken. Wanneer je voortdurend probeert te voorspellen wat anderen nodig hebben, verschuift je aandacht steeds verder naar buiten. Wat verwachten zij? Was mijn antwoord goed? Heb ik iets verkeerd gezegd? Vinden ze mij nog aardig? Daardoor oefen je nauwelijks om jezelf een andere reeks vragen te stellen: Wat vind ik eigenlijk? Wat wil ik? Wat heb ik nodig? Waar ligt mijn grens?
Zelfvertrouwen betekent daarom niet alleen dat je positiever over jezelf leert denken. Het kan ook groeien doordat je ervaart dat je eigen keuzes kunt maken en vervolgens kunt omgaan met wat daarop volgt. Dat gebeurt vaak in kleine situaties. Je spreekt een voorkeur uit waar je vroeger “maakt mij niet uit” zou hebben gezegd. Je vraagt tijd om na te denken voordat je ergens mee instemt. Je geeft tijdens een vergadering een mening zonder vooraf zekerheid te hebben dat iedereen akkoord zal gaan. Iedere ervaring levert nieuwe informatie op: ik kan mezelf laten zien zonder volledige controle te hebben over de reactie van anderen. Daar kan geleidelijk een veel steviger vorm van zelfvertrouwen uit groeien.
Conflict vermijden beschermt een relatie niet altijd
Pleasen lijkt op het eerste gezicht relationeel: je past je aan omdat je de verbinding wilt bewaren. Maar wanneer dat jarenlang gebeurt, kan juist afstand ontstaan. De ander krijgt immers niet altijd te zien wat jij werkelijk denkt, nodig hebt of vervelend vindt. Irritaties worden ingeslikt, grenzen worden pas zichtbaar wanneer ze al ver overschreden zijn en uiteindelijk kan frustratie ontstaan over dingen waarvan de ander nauwelijks wist dat ze een probleem vormden.
Een gezonde relatie heeft daarom niet alleen harmonie nodig. Ze moet ook verschil kunnen verdragen. Je kunt van iemand houden en het oneens zijn. Je kunt iemand respecteren en nee zeggen. Je kunt teleurgesteld zijn zonder dat de relatie daarmee waardeloos wordt. Gelijkwaardige communicatie betekent niet dat conflicten verdwijnen, maar dat beide mensen ruimte krijgen om iets anders te voelen of nodig te hebben zonder dat één van hen zichzelf voortdurend moet verkleinen.
Emoties zijn informatie, maar geen eenvoudige handleiding
In de oorspronkelijke tekst werd woede vooral gekoppeld aan een overschreden grens of machteloosheid en schaamte aan de vrees om buitengesloten te worden. Dat kunnen mogelijke verklaringen zijn, maar emoties zijn complexer dan één vaste betekenis. Woede kan samenhangen met frustratie, onrecht, bedreiging, vermoeidheid, pijn of verschillende factoren tegelijk. Schaamte kan te maken hebben met sociale afwijzing, maar ook met overtuigingen over jezelf, eerdere ervaringen en normen die je hebt geïnternaliseerd.
Daarom vind ik een andere formulering sterker: een emotie is informatie die onderzocht mag worden, geen diagnose die zichzelf verklaart. Wanneer je boos wordt, kun je onderzoeken wat er geraakt wordt. Wanneer je je schaamt, kun je kijken welke betekenis je aan de situatie geeft. Wanneer je bang bent iemand teleur te stellen, kun je onderzoeken wat je denkt dat die teleurstelling over jou zegt. Je hoeft je gevoelens dus niet blind te volgen, maar je hoeft ze evenmin weg te duwen.
Je verleden erkennen zonder erin opgesloten te raken
Hier wordt het verschil tussen Adler en hedendaagse inzichten rond trauma belangrijk. Een strikte lezing van het idee dat het verleden ons niet bepaalt kan bevrijdend klinken, maar voor mensen met ingrijpende ervaringen ook te simplistisch zijn. Trauma is niet simpelweg een verhaal dat iemand besluit te blijven vertellen. Ernstige ervaringen kunnen langdurige gevolgen hebben voor emoties, lichamelijke reacties, relaties en het gevoel van veiligheid. Iemand vertellen dat hij gewoon anders moet kiezen, doet daardoor onvoldoende recht aan wat er werkelijk kan spelen.
Tegelijk hoeft erkennen wat gebeurd is niet te betekenen dat verandering onmogelijk is. Twee waarheden kunnen naast elkaar bestaan: wat je hebt meegemaakt kan vandaag nog invloed hebben én je bent meer dan wat je hebt meegemaakt. Je geschiedenis verdient erkenning, terwijl er tegelijkertijd ruimte kan ontstaan om nieuwe ervaringen op te doen en andere keuzes te leren maken. Wanneer er sprake is van ernstige traumaklachten, is gespecialiseerde professionele hulp aangewezen en kan coaching die behandeling niet vervangen.
Vrijheid zonder verantwoordelijkheid is geen vrijheid
Een andere valkuil bij The Courage to Be Disliked is dat de boodschap verkeerd kan worden gelezen als: doe gewoon wat jij wilt en trek je niets aan van anderen. Dat is niet de vrijheid waar het boek op zijn sterkst naar verwijst. Volwassen autonomie houdt juist rekening met consequenties. Je kunt jezelf afvragen of een keuze overeenkomt met je waarden, welke gevolgen ze voor jou en anderen kan hebben, of je bereid bent die gevolgen te dragen en of je eerlijk hebt gecommuniceerd over wat je nodig hebt.
Daarmee ontstaat een belangrijk verschil tussen zelfstandig kiezen en egoïstisch handelen. Je hoeft niet voor iedere emotie van een ander verantwoordelijk te zijn, maar je gedrag heeft wel invloed op andere mensen. Je hoeft geen toestemming te vragen om een grens te hebben, maar je kunt die grens wel respectvol communiceren. Vrijheid en verbondenheid hoeven daardoor geen tegenpolen te worden. Juist wanneer je niet langer voortdurend bezig bent de reactie van anderen te beheersen, kan er ruimte ontstaan voor eerlijkere verbinding.
Van goedkeuring naar waarden
Wanneer je merkt dat je vaak pleast, probeer dan niet onmiddellijk te veranderen in iemand die overal nee tegen zegt. Kies één terugkerende situatie waarin je jezelf regelmatig aanpast en onderzoek die rustig. Wat gebeurt er precies? Wat doe je normaal? Waar ben je op dat moment bang voor? Als ik nee zeg, denkt die persoon dat ik egoïstisch ben. Als ik mijn mening geef, ontstaat er conflict. Als ik niet help, stel ik iemand teleur.
Stel jezelf vervolgens een andere vraag: “Als ik niet hoefde te garanderen dat deze persoon mij aardig blijft vinden, wat zou dan een respectvolle keuze zijn die beter bij mijn waarden past?” Het gaat niet om doen wat jij wilt zonder rekening te houden met iemand anders, maar evenmin om doen wat nodig is zodat niemand ooit teleurgesteld raakt. Zoek het gebied daartussen en formuleer één kleine zin die daarbij past. Dat kan zijn: “Ik wil daar even over nadenken voordat ik antwoord.” Of: “Ik begrijp dat dit belangrijk voor je is, maar dit lukt mij vandaag niet.” Of eenvoudig: “Ik zie dat anders.”
Het interessantste deel van de oefening komt vervolgens pas. Kun je na het uitspreken van die zin het ongemak even verdragen zonder onmiddellijk terug te krabbelen, extra uitleg te geven of alsnog toe te geven? Juist daar wordt zichtbaar hoe sterk pleasen verbonden kan zijn met de behoefte om spanning onmiddellijk weg te nemen. Grenzen leren stellen gaat daarom niet alleen over de juiste woorden vinden. Het gaat ook over leren verdragen dat een ander niet altijd tevreden hoeft te zijn voordat jij rustig mag blijven.
Stoppen met pleasen betekent niet dat je minder warm wordt
Mensen die sterk gericht zijn op anderen zijn vaak bang dat grenzen hen koud, egoïstisch of afstandelijk zullen maken. Maar het tegenovergestelde kan gebeuren. Wanneer je niet langer overal ja op hoeft te zeggen, krijgt je ja meer betekenis. Wanneer je niet voortdurend geeft uit angst voor afwijzing, kun je geven omdat je werkelijk wilt geven. Wanneer je niet automatisch instemt, wordt overeenstemming eerlijker. En wanneer je durft te vertellen wat je nodig hebt, krijgt de ander eindelijk de mogelijkheid om jou werkelijk te leren kennen.
Je hoeft dus niet te kiezen tussen vriendelijkheid en grenzen. Je kunt warm én duidelijk zijn. Je kunt behulpzaam zijn zonder jezelf verantwoordelijk te maken voor iedereen. Je kunt rekening houden met iemand zonder jezelf voortdurend te verlaten. En je kunt van iemand houden zonder dat die persoon iedere keuze die jij maakt hoeft goed te keuren. Juist daarin kan een veel volwassenere vorm van verbinding ontstaan: niet omdat twee mensen elkaar voortdurend tevreden houden, maar omdat beiden voldoende ruimte krijgen om zichzelf te zijn.
De moed om niet door iedereen begrepen te worden
Dat is uiteindelijk een mooie manier om de titel The Courage to Be Disliked te begrijpen. Het doel is niet dat je onverschillig wordt voor mensen of actief bereid moet zijn relaties kwijt te raken. Het gaat om de moed om te accepteren dat volledige goedkeuring onmogelijk is. Hoe zorgvuldig je ook leeft, iemand zal je verkeerd begrijpen. Iemand zal een keuze niet waarderen. Voor de ene persoon ben je te stil en voor een andere te aanwezig. De ene vindt je te ambitieus, terwijl iemand anders vindt dat je meer uit jezelf zou moeten halen.
Wanneer je al die beoordelingen probeert te beheersen, ontstaat een leven waarin je voortdurend van vorm verandert. Vrijheid begint daarom niet wanneer de mening van anderen je niets meer doet. Ze begint wanneer je jezelf niet meer iedere keer hoeft te verlaten zodra iemand iets anders van je verwacht. Dat is geen eenmalige beslissing waarna pleasen voorgoed verdwenen is. Het is een vaardigheid die groeit door kleine momenten waarin je leert voelen wat van jou is, daar woorden aan geeft en vervolgens ruimte laat voor het feit dat een ander daar anders over kan denken.
Van pleasen naar steviger in jezelf staan
In mijn coachingpraktijk in Waregem zie ik regelmatig mensen die ontzettend goed kunnen aanvoelen wat anderen nodig hebben, maar veel moeilijker kunnen benoemen wat ze zelf willen. Ze zeggen gemakkelijk ja, twijfelen lang over een nee, analyseren gesprekken achteraf en voelen zich snel verantwoordelijk voor de sfeer of emoties van anderen. In je oorspronkelijke tekst zat al een mooie observatie vanuit je praktijk: verandering begint daarbij vaak niet met enorme stappen, maar met één inzicht, één eerlijk moment of één kleine grens.
Binnen Klarvida kunnen we onderzoeken waar zo'n patroon vandaan komt, welke functie het vandaag nog heeft en vooral wat jij anders wilt leren doen. Daarbij kunnen inzichten en oefeningen uit NLP, mindfulness en positieve psychologie praktische hulpmiddelen bieden om gedachten, zelfbeeld, grenzen en gedrag bewuster te onderzoeken. Het doel is niet dat je voortaan nooit meer rekening houdt met andere mensen. Het doel is dat jij ook één van de mensen wordt met wie je rekening houdt.
Coaching vervangt geen medische, psychologische of psychiatrische behandeling. Wanneer er sprake is van trauma, ernstige psychische klachten of een hulpvraag waarvoor gespecialiseerde ondersteuning aangewezen is, is passende professionele zorg belangrijk.
Wil je onderzoeken waarom je jezelf zo gemakkelijk aanpast en hoe je steviger je eigen grenzen kunt leren voelen en aangeven? Je kunt gratis en vrijblijvend kennismaken. We bekijken rustig wat er speelt, waar je tegenaan loopt en of mijn manier van begeleiden bij jou past.
Opmerkingen